Grudziądz
Wyrosła z historii Polskich Skrzydeł
Na południowo-wschodnim krańcu Grudziądza, w bezpośrednim sąsiedztwie Lasu Rudnickiego, dziś wznoszą się równe szeregi bloków. Przed kilkudziesięciu laty krajobraz był zupełnie inny. To właśnie tu rodziło się polskie lotnictwo. Osiedle Lotnisko liczy dziś około 10 tys. mieszkańców. Nie wszyscy jednak wiedzą, skąd wzięła się nazwa dzielnicy. Dziś o tym opowiemy.
Źródło fotografii: fotopolska.eu
Z historią zapisaną w niebie
Zanim powstało tu osiedle, teren zajmowało lotnisko wojskowe. Na początku XX wieku działała tutaj niemiecka kompania statków powietrznych, później Lotnicza Kompania Forteczna (Flieger-Fort-Kompanie) – formacje, które otwierały pruskiej armii dostęp do nowoczesnej, jak na tamte czasy, sztuki obserwacji z powietrza.
Po odzyskaniu niepodległości Grudziądz stał się jednym z najważniejszych polskich ośrodków szkoleniowych młodego lotnictwa. Najpierw działała tutaj Wyższa Szkoła Pilotów, a następnie Oficerska Szkoła Lotnicza. Stała się kuźnią przyszłych kadr polskich sił powietrznych. To właśnie tutaj, w Grudziądzu, rodziły się talenty które później walczyły w Bitwie o Anglię – talenty takiego formatu jak choćby Franciszek Żwirko. Instruktorzy uczyli wtedy nie tylko techniki pilotażu, ale także niezwykłego hartu ducha, odpowiedzialności i błyskawicznego podejmowania decyzji – umiejętności kluczowych dla pilota myśliwskiego.
Gdy w 1927 roku działalność OSL została przeniesiona do Dęblina, lotnisko nie opustoszało. Powstała tutaj Lotnicza Szkoła Strzelania i Bombardowania, a następnie Wyższa Szkoła Pilotażu. Śmiało można powiedzieć, że wtedy Grudziądz był Akademią Pilotów Myśliwskich – miejscem, gdzie kształtowano legendę polskiego lotnictwa.
Od wojskowych warsztatów po współczesne zakłady
Po II wojnie światowej teren zdecydowanie zmienił swoje funkcje. W latach pięćdziesiątych działały tutaj zakłady naprawcze remontujące sprzęt wojskowy. Gdy przeniesiono je do Elbląga, w Grudziądzu powstały 2 Wojskowe Zakłady Uzbrojenia, działające do dziś jako część Polskiej Grupy Zbrojeniowej.
To właśnie na lotnisku w 1946 roku swój początek miał Aeroklub Grudziądzki – zapał pilotów i praca społeczna pozwoliły wznieść hangary i stworzyć miejsce dla powojennego lotnictwa cywilnego. Aeroklub działał tu do 1967 roku, zanim przeniósł się do Lisich Kątów, gdzie kontynuuje tradycję grudziądzkiego latania, w tym wyszkolenia szybowcowego i samolotowego. Z tego dziedzictwa wyrósł także Grudziądzki Klub Balonowy, organizujący imprezy balonowe i szkolący przyszłych pilotów, a także Fundacja Lotniczy Grudziądz pielęgnująca pamięć o historii grudziądzkiego lotnictwa.
Narodziny osiedla z wielkiej płyty
Pierwotnie planowano, że obszar po lotnisku przeobrazi się w strefę przemysłową – powstały tu fabryka domów i chłodnia. Jednak gdy zabrakło terenów pod mieszkania, zdecydowano o budowie osiedla. W latach siedemdziesiątych rozpoczęło się uzbrajanie terenu, a w 1982 roku oddano do użytku pierwszy blok przy ul. Warszawskiej 1. W ciągu kolejnych dziesięciu lat powstało kolejnych 55 budynków mieszkalnych, 6 pawilonów usługowych, a pod koniec lat osiemdziesiątych także Szkoła Podstawowa nr 21.
Nazwy ulic – Warszawska, Dywizjonu 303, Żwirki i Wigury – przypominają o lotniczej historii, z której narodziła się dzielnica. Ta część miasta przez kilkadziesiąt lat przeszła przeogromną przemianę. Jako jedna z nielicznych dzielnic miasta zmieniła zupełnie swój pierwotny charakter – z otwartej przestrzeni lotniska w tętniące życiem osiedle. Gdzie zamiast odgłosów wojskowych ćwiczeń, słychać miejskie życie.
Urząd Miejski w Grudziądzu
Data dodania 08 stycznia 2026